Το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου, γνωστό και ως «σπαστική κολίτιδα» είναι μια καλοήθης νόσος, η οποία όμως επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό την καθημερινότητα των ασθενών. Αποτελεί μια υποτροπιάζουσα λειτουργική διαταραχή του παχέος εντέρου, η οποία μπορεί να εμφανιστεί σε οποιαδήποτε ηλικία, συχνότερα όμως σε νεαρή ηλικία και στο γυναικείο φύλο. Η νόσος δεν προκαλεί οργανικές διαταραχές και δεν επηρεάζει το προσδόκιμο ζωής.

Προηγούμενη θεραπεία με αντιβιοτικά καθώς και απερχόμενες γαστρεντερίτιδες μπορεί να πυροδοτήσουν την ενεργοποίηση  του συνδρόμου.

Η διάγνωση τίθεται όταν πληρούνται τα παρακάτω:

  • εντερικά προβλήματα όπως ο κοιλιακός πόνος ή ο μετεωρισμός για περισσότερο από 3 μήνες, συνυπάρχοντα με εναλλαγές στις κενώσεις, όπως διάρροια ή δυσκοιλιότητα.
  • Τα συμπτώματα είναι τόσο συχνά και τόσο έντονα που επηρεάζουν την καθημερινότητα.
  • Έχει αποκλειστεί κάποια άλλη παθολογία του εντέρου. Εδώ αξίζει να σημειωθεί πως ο αποκλεισμός άλλων παθολογιών εμπεριέχει στην πλειονότητα των περιπτώσεων τη διενέργεια μιας κολονοσκόπησης, η οποία έτσι και αλλιώς εντάσσεται από την ηλικία των 45 ετών στον προληπτικό έλεγχο για τον καρκίνο του παχέος εντέρου.

Οι αιτίες είναι πολυδιάστατες: βιολογικές, ψυχολογικές και κοινωνικές, οι οποίες εμπεριέχονται επιτυχώς στην περιγραφή: «διαταραχή του εντερικού εγκεφαλικού άξονα» .

Πολλοί παράγοντες μπορούν να διαδραματίσουν κάποιο ρόλο εδώ, συμπεριλαμβανομένης της διαταραγμένης εντερικής κινητικότητας, της υπερέκκρισης χολικών οξέων, του υπερευαίσθητου εντερικού τοιχώματος, των ορμονικών αλλαγών και της κληρονομικής διάθεσης. Προηγούμενη θεραπεία με αντιβιοτικά καθώς και απερχόμενες γαστρεντερίτιδες μπορεί να πυροδοτήσουν την ενεργοποίηση  του συνδρόμου. Το άγχος ή η ψυχολογική επιβάρυνση επηρεάζουν επίσης δυσμενώς. Αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι τα συμπτώματα είναι πραγματικά και δεν πρέπει να υποεκτιμώνται.

Αντιμετώπιση ευερέθιστου εντέρου:

  • Σωματική δραστηριότητα, ιδιαιτέρως yoga και pilates
  • Προσαρμογή της διατροφής, δίαιτα FODMAP*
  • Αυξημένη πρόσληψη φυτικών ινών, όπως σπόρους psyllium, χρήση λαδιού μέντας και κουρκουμά
  • Επιλεγμένα προβιοτικά
  • Φάρμακα: συμπτωματική αγωγή έναντι των κοιλιακών κραμπών, της δυσκοιλιότητας ή της διάρροιας, καθώς και αντικαταθληκτικά

Διατροφή

Η διατροφή θα πρέπει να είναι ισορροπημένη και σε λογικές ποσότητες. Είναι πιθανό κάποιοι ασθενείς να έχουν ευαισθησία σε μερικά τρόφιμα, τα οποία αφού εντοπίσουν καλό είναι να αποφεύγονται. 

Μια δίαιτα χαμηλή σε FODMAP τρόφιμα συστήνεται στα πλαίσια του ευερέθιστου εντερου. Τα συστατικά FODMAP είναι:

Fermentable                           ζυμώσιμοι

Oligosaccharides                  ολιγοσακχαρίτες

Disaccharides                        δισακχαρίτες

Monosaccharides                 μονοσακχαρίτες

and                                         και

Polyols                                    πολυόλια, 

δηλαδή υψηλού γλυκαιμικού δείκτη υδατάνθρακες, όπως γλυκά, ψωμί (ειδικά από σιτάρι), γαλακτοκομικά προϊόντα, συγκεκριμένα φρούτα και λαχανικά. Οι πολυόλες (αλκοόλες ζάχαρης) μπορούν να βρεθούν σε πολλά επεξεργασμένα προϊόντα, κυρίως γλυκαντικά.

Τρόπος διεξαγωγής της δίαιτας

  1. Ακολουθείστε για 4-8 βδομάδες (ή όσο περισσότερο μπορείτε) μια δίαιτα ελεύθερη από FODMAP συστατικά
  2. Μετά το πέρας της «νηστείας» προσθέστε σταδιακά σε μικρές και σταδιακά αυξανόμενες ποσότητες μεμονωμένα FODMAP συστατικά κρατώντας ημερολογιο με τυχόν ενοχλήσεις.

Συμβουλές ομαλής επανασίτισης

✓ Μετά τη φάση της «νηστείας», πρέπει να ενισχύσετε εξ αρχής την εντερική χλωρίδα. Τα προβιοτικά (μικροοργανισμοί) και τα πρεβιοτικά έχουν ιδιαίτερη σημασία

✓Καταναλώνετε όσο το δυνατόν λιγότερο επεξεργασμένα τρόφιμα χωρίς τεχνητά πρόσθετα.

✓ Αποφύγετε σαλάτες, ωμά φρούτα και λαχανικά στο βραδινό γεύμα.

✓ Μασήστε καλά όταν τρώτε, η σωστή πέψη αρχίζει στο στόμα.

✓ Πίνετε αρκετά – τουλάχιστον δύο λίτρα νερού ή μη ζαχαρούχα τσάγια ή σκέτο καφέ (έως 4 φλυτζάνια ημερισίως).

Περιληπτικά

  • Προτιμάτε άπαχο κρέας (μοσχάρι, κοτόπουλο χωρίς πέτσα), άπαχο ψάρι (βακαλάος, γλώσσα, λυθρίνι, ξυφίας) και τα άπαχα γαλακτοκομικά (σε περίπτωση ενοχλημάτων αποφύγετε το γάλα ή προτιμάτε γάλα χωρίς λακτόζη)
  • Προτιμάτε γλυκίσματα χωρίς βούτυρο, κρόκους αυγών ή σαντιγί (γλυκά κουταλιού, μέλι, μαρμελάδα, κομπόστες). Αποφύγετε πάστες, τούρτες, κέικ, γλυκά ταψιού, κρέμα καραμελέ.
  • Μαγειρεύετε τα φαγητά σε φούρνο, grill ή στον ατμό. Αποφύγετε τα τηγανητά και τα τσιγαριστά φαγητά καθώς και τους αφυδατωμένους κύβους ζωμού. Προτιμήστε χυμό λεμονιού.
  •  Καταναλώστε το φαγητό φρεσκομαγειρεμένο- όχι ξαναζεσταμένο και όχι πολύ ζεστό ή πολύ κρύο.
  • Συνοδεύετε το φαγητό με ελαφριές σάλτσες χωρίς καρυκεύματα. Αποφύγετε έτοιμες σάλτσες και σάλτσες εμπορίου.

Σε περίπτωση μετεωρισμού θα πρέπει να αποφεύγονται:

  • Γάλα και γαλακτοκομικά (μπορεί να αντικατασταθεί με γάλα χωρίς λακτόζη ή γάλα καρπών)
  • Μήλα, μπανάνες, σταφύλια
  • Τρόφιμα που περιέχουν σορβιτόλη (γλυκαντική ουσία που περιέχεται συνήθως σε τσίχλες και καραμέλες)
  • Λάχανο, μπρόκολο, κουνουπίδι, φασόλια, μπιζέλια, φακές
  • Ανθρακούχα ποτά

Σε περίπτωση διάρροιας:

  • Περιορίστε την κατανάλωση φρούτων και λαχανικών, προτιμάτε μήλο, αχλάδι, βραστό καρότο και κολοκύθι και κομπόστα
  • Περιορίστε γάλα και γαλακτοκομικά προιόντα

Σε περίπτωση δυσκοιλιότητας:

  • Ψωμί μαύρο ολικής αλέσεως ή από σίκαλη, μπισκότα BRAN (Scandinabian Bran Crisbread) 3-4 ημερησίως ή ALL BRAN 3-4 κουταλιές σούπας κάθε μέρα. 
  • Άφθονα λαχανικά και φρούτα ωμά και βραστά (δαμάσκηνα), ακτινίδια.
  • Τροφές από δημητριακά με φλοιό όπως το κουάκερ, εμπλουτισμένα σε πιτυρούχο υπόλειμμα.
  • Άφθονα υγρά: νερό, χυμοί φρούτων σε ποσότητα 8-10 ποτηριών ημερησίως.