Το έλκος στομάχου είναι μια βαθιά πληγή στο βλεννογόνο του στομάχου, η οποία δημιουργείται όταν αποτυγχάνουν οι προστατευτικοί μηχανισμοί έναντι του στομαχικού οξέος. Εάν το έλκος καταστρέψει και αιμοφόρα αγγεία βαθιά στη βλεννογόνο μεμβράνη, εμφανίζεται αιμορραγία,  η οποία εκδηλώνεται είτε με αιματέμεση είτε με μαύρα σαν πίσσα κόπρανα.

Τα έλκη μπορούν επίσης να αναπτυχθούν στο δωδεκαδάκτυλο (δωδεκαδάκτυλο). Στην πραγματικότητα, είναι περίπου τρεις φορές πιο συχνά από τα έλκη στομάχου.

Τα συμπτώματα του έλκους του στομάχου ή του δωδεκαδακτύλου περιλαμβάνουν πόνο στην άνω κοιλιακή χώρα, απώλεια όρεξης, ναυτία και έμετο. 

Αιτίες

Ο αποικισμός του γαστρικού βλεννογόνου με το βακτήριο Helicobacter pylori αποτελεί τη συχνότερη αιτία σχηματισμού έλκους στο στομάχι και το δωδεκαδάκτυλο μέσω της ανάπτυξης χρόνιας φλεγμονής (γαστρίτιδα). Όμως τα φάρμακα (ειδικά τα παυσίπονα), η ανθυγιεινή διατροφή και το στρες  έχουν επίσης μεγάλη επιρροή.

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα του έλκους του στομάχου ή του δωδεκαδακτύλου περιλαμβάνουν πόνο στην άνω κοιλιακή χώρα, απώλεια όρεξης, ναυτία και έμετο. Ωστόσο, μερικές φορές γίνονται εμφανείς μόνο όταν εμφανίζονται επιπλοκές, όπως αιμορραγία.

Διάγνωση

Η διάγνωση γίνεται με τη διενέργεια γαστροσκόπησης. Στη συνέχεια λαμβάνονται δείγματα ιστών (βιοψίες) για τον προσδιορισμό των αιτιών (Helicobacter pylori, φάρμακα) αλλά και για τον αποκλεισμό κακοήθους έλκους (καρκίνος στομάχου).

Θεραπεία

Ενώ οι επεμβάσεις στομάχου ήταν συχνά απαραίτητες στο παρελθόν, σήμερα τα έλκη στομάχου και δωδεκαδακτύλου σχεδόν πάντα θεραπεύονται με τη χορήγηση φαρμάκων, των λεγόμενων «αναστολέων οξέος». Το βακτήριο Helicobacter pylori αντιμετωπίζεται με λήψη αντιβιοτικών για αρκετές ημέρες.

Η αιμορραγία μπορεί συνήθως να σταματήσει ενδοσκοπικά με τοποθέτηση αιμοστατικών clips ή/και την έγχυση  αιμοστατικού φαρμάκου.

Μόνο σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις (π.χ. διάτρηση έλκους, ανεξέλεγκτη αιμορραγία) μπορεί να απαιτείται χειρουργική επέμβαση σήμερα.

Διατροφή επί έλκους

  • ΨΩΜΙ – ΖΥΜΑΡΙΚΑ: Πιτυρούχα ή λευκά ψωμιά και όλα τα δημητριακά κουάκερ.
  • ΠΑΤΑΤΕΣ ή ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΑ: Πατάτες βραστές, μακαρόνια, χυλοπίτες και άλλα ζυμαρικά. (Όσπρια εφόσον πεταχτεί το πρώτο νερό βρασίματος και είναι πολύ καλά βρασμένα.).
  • ΛΑΧΑΝΙΚΑ: Καρότα βραστά ή κολοκυθάκια, βλίτα, παντζάρια, βλαστάρια, ανθός κουνουπιδιού, (ΚΑΛΑ ΒΡΑΣΜΕΝΟ), αγκινάρες καλά καθαρισμένες, φασολάκια τρυφερά άνιθος, μαϊντανός, μαρούλι, τρυφερός αρακάς, λάχανο σαλάτα, ώριμα φρούτα.
  • ΚΡΕΑΣ Ή ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΑΤΑ: Μοσχάρι, ψάρι, κοτόπουλο, αυγά* φρέσκα μελάτα ή ποσέ.
  • ΤΥΡΙΑ: Μυζήθρα, φέτα κασέρι.
  • ΛΙΠΟΣ*: Λάδι ή εμπλουτισμένη μαργαρίνη σε μέτρια χρήση.
  • ΠΟΤΑ ΚΑΙ ΡΟΦΗΜΑΤΑ: Καφές ντεκαφεϊνέ, κακάο. Χυμοί φρούτων.
  • ΣΟΥΠΕΣ: Ζυμαρόσουπες, φιδές, ρύζι, σούπες από χορταρικά που επιτρέπονται παραπάνω.
  • ΕΠΙΔΟΡΠΙΑ: Κρέμες χωρίς καμμένη ζάχαρη, ζελές, κομπόστες, παγωτό με απλά υλικά.

Τροφές που απαγορεύονται

  • Ψωμί ζεστό
  • ΤΗΓΑΝΙΤΑ: πατατάκια, γαριδάκια, ποπ – κόρν κ.λ.π.
  • ΧΟΡΤΑΡΙΚΑ: Ραδίκια, μπάμιες, μελιτζάνες, πιπεριά, φασολάκια που έχουν καρπό.
  • ΚΡΕΑΣ-ΓΑΛΑΚΤΟΚΟΜΙΚΑ: Κρέας πολύπλοκα μαγειρεμένο (κοκκινιστό, καπαμάς, στιφάδο) ή τυρί με καρυκεύματα ή ζυμώσεις (ροκφόρ κ.λ.π.), εντόσθια, παστουρμάς, μπέικον, κονσερβοποιημένα κρέατα.
  • ΠΟΤΑ ΚΑΙ ΡΟΦΗΜΑΤΑ: Καφές, τσάι, τα δυνατά αλκοολούχα ποτά και τα ποτά τύπου κόλα. 
  • ΜΠΑΧΑΡΙΚΑ-ΞΗΡΟΙ ΚΑΡΠΟΙ: καρβουντισμένοι ξηροί καρποί, καυτερά καρυκεύματα (κίμινο, πιπέρι, καυτερές πιπεριές, καυτερές σάλτσες).

Οδηγίες

  • Καλή και αργή μάσηση
  • Συχνά και μικρά γεύματα
  • Απλή μαγειρική παρασκευή
  • Λήψη ικανοποιητικής ποσότητας υγρών (τουλ. 2 λίτρα)
  • Αποφυγή άγχους και εκνευρισμού, ιδιαίτερα την ώρα του φαγητού
  • Αποφυγή του καπνίσματος.